Kayıt 005 | Disiplin, Hakikat ve Ahlak

    Din, temiz hisleri barındıran bir disiplin olduğu kadar, Allah'ın varlığını idrak etmenin ve idrak ettikçe O'na yaklaşmanın yollarını da gösterir. Bu yolda boyun eğerek yürümek, Allah'ın sonsuz nimetleri karşısında duyulan mahcubiyeti gidermez. Keza hiçbir ibadet, Allah'ın bahşettiği nimetlerin karşılığına denk düşmez. Bu sebeple gösterilen gayret, hakikate tanıklık etmek ve bu tanıklığı kelama dökmektir sadece.

    İşte bu hakikat arayışı ve ilahi rızaya yaraşır bir duruş sergileme çabası, ibadetlerin şeklinden ziyade özünü kavramayı gerektirir. Nitekim dile getirilen bu tanıklık, en somut karşılığını kulun ahlakında ve yasaklar karşısındaki hassasiyetinde bulur.

    İmam Nevevî, Riyâzü's-Sâlihîn adlı eserinde şöyle der: "Kişinin dindarlığı ve takvâsı, yaptığı ibadetlerden çok, yasaklardan kaçınması ile değerlendirilir. Çünkü yasaklardan uzak durmakta riyâ, gösteriş ve başkalarına hoş görünme arzusu söz konusu olmaz." İmam Gazâlî de aynı minvalde, "Kalbin salâhı, dilin zikrinden çok, nefsin haramdan uzak durmasıyla anlaşılır." diyerek hakiki takvanın ölçüsünü ortaya koymuştur.

    Kısacası, bir kimsenin ibadetlerini görünür şekilde yerine getirmesi veya bunları sıkça yapması, onu toplum nezdinde üstün bir konuma yerleştirmemelidir. Kişi hakkında asıl kanaat, haramlara karşı gösterdiği hassasiyet ve ahlaki duruşu üzerinden oluşmalıdır.

    Bir kimsenin namaz kılması, oruç tutması ve benzeri ibadetleri yerine getirmesi, tek başına onun takvâ sahibi olduğuna hükmetmek için yeterli değildir. Ancak bunlarla birlikte yalandan sakınması, hırsızlık yapmaması, yetim hakkı yememesi, kötü zan beslememesi, insanlar arasında ayrım gözetmemesi ve adaletten şaşmaması hâlinde; toplum nezdinde salih amel işleyen, güzel ahlak sahibi ve takvâ ehli bir mümin olarak değerlendirilebilir.

    Nitekim din; disiplindir, hakikattir, ahlaktır. Riyâdan, gevşeklikten ve hayasızlıktan münezzehtir. Dini yaşadığını iddia eden eşref-i mahlûkatın, bu hallerden hangilerine haiz olduğu, mahlûkat derecesini gösterecektir.